Audyt energetyczny, Kredyt, Termomodernizacja, Finansowanie, Termowizja, Audyt

Planowanie w gminie jako podstawa działań
w zakresie gospodarki energetycznej oraz na rynku usług infrastrukturalnych

Zadania własne gmin obejmują w szczególności następujące sprawy:

ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej,
wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych,
wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz,
utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych.

Wymienione zadania są przedmiotem regulacji wynikających z następujących ustaw:

ustawa o samorządzie gminnym (1990),
ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym (1994),
ustawa o gospodarce komunalnej (1996),
ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (1996),
ustawa Prawo energetyczne (1997),
ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (2001),
ustawa Prawo ochrony środowiska (2001),
ustawa o odpadach (2001).

Kompetencje, zadania oraz zasady współpracy samorządowych władz gmin z samorządami województw, wojewodą i przedsiębiorstwami energetycznymi w zakresie planowania zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe określa bezpośrednio ustawa Prawo energetyczne.
Do zadań własnych gminy, zgodnie z art. 18 ustawy Prawo energetyczne, w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe należy:

planowanie i organizacja zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe na obszarze gminy (w tym obligatoryjne opracowanie projektu założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe),
planowanie oświetlenia miejsc publicznych i dróg znajdujących się na terenie gminy,
finansowanie oświetlenia ulic, placów i dróg, znajdujących się na terenie gminy, dla których gmina jest zarządcą.

Planowanie zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe pozostaje w ścisłym związku z pozostałymi planami tworzonymi przez gminy, przedsiębiorstwa energetyczne oraz innych uczestników rynku energetycznego, w tym w szczególności:

strategią rozwoju gminy,
studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,
planami rozwoju przedsiębiorstw energetycznych zajmujących się przesyłaniem i dystrybucją paliw gazowych, ciepła lub energii elektrycznej,
planami pozostałych przedsiębiorstw energetycznych, odbiorców ciepła, energii elektrycznej i paliw gazowych, wspólnot mieszkaniowych itp.

Planowanie zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe powinno objąć wszystkie procesy energetyczne zachodzące na terenie działania gminy: wytwarzanie, przesyłanie i dystrybucję oraz obrót poszczególnymi nośnikami: energią elektryczną, ciepłem i gazem. W procesie planowania gmina cały czas powinna zdawać sobie sprawę, że występuje w ścisłym związku z poszczególnymi podmiotami działającymi na rynku. Przy określaniu swojej pozycji oraz uszczegółowianiu zadań przed nią stojących musi uwzględniać reguły rynkowe i interesy (często przeciwstawne) poszczególnych podmiotów lokalnych rynków energetycznych. Podmioty te natomiast powinny być czynnymi uczestnikami realizowanego przez gminę procesu planowania.

Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne Zarząd gminy jest zobligowany do opracowania projektu założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energią elektryczną i paliwa gazowe.
Projekt założeń sporządza się dla obszaru gminy lub jej części i powinien obejmować:

Ocenę stanu aktualnego i przewidywanych zmian zapotrzebowania na ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe.
Przedsięwzięcia racjonalizujące użytkowanie ciepła, energii elektrycznej i paliw gazowych.
Możliwości wykorzystania istniejących nadwyżek i lokalnych zasobów paliw i energii, z uwzględnieniem skojarzonego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej oraz zagospodarowania ciepła odpadowego z instalacji przemysłowych.
Zakres współpracy z innymi gminami.

Pomimo istniejącego od 1997 roku wymagania sporządzania projektów założeń, niewiele gmin przystąpiło do ich realizacji. Wykonane pod koniec 2001 roku przez Europejskie Centrum Energii Odnawialnej badanie stanu tworzenia projektów założeń w gminach wykazało, że średnio około 10% gmin spełniło to wymaganie prawne. Powodem takiego stanu jest m.in. brak formalnego terminu, do którego projekty założeń powinny być opracowane oraz (niestety) brak zainteresowania samych gmin. Sytuacja ta wynika z kolei z braku informacji gmin co do korzyści, jakie mogą one czerpać w przypadku opracowania projektu założeń, ale także dużego obciążenia innymi pracami czy też konieczności wydatkowania funduszy na opracowanie tego planu.
Od połowy 2002 roku dodatkowym elementem wpływającym na brak realizacji gminnych projektów założeń były zbliżające się październikowe wybory samorządowe. Wykonanie przez gminy projektów założeń było także jednym z obszarów, przeprowadzonej w okresie od września 2001 r. do stycznia 2002 r., kontroli Najwyższej Izby Kontroli (kontrola planowa P/01/059 pn. Funkcjonowanie rynków energii cieplnej). Siedem spośród 1 5 kontrolowanych urzędów gmin nie wykonało zadań związanych z opracowaniem projektu założeń pomimo upływu trzech lata od wejścia w życie Prawa energetycznego.
Najczęściej występującą przyczyną tego stanu były prace związane z aktualizacją bądź przygotowaniem nowych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Należy jednak podkreślić, że fakt ten nie może być usprawiedliwieniem dla gmin. Konsekwencją braku wymienionych projektów założeń było nieopracowanie przez siedem spośród 17 skontrolowanych przedsiębiorstw energetyki cieplnej planów rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię cieplną dla obszaru swojego działania. Fakt ten jest szczególnie niepokojący, jeśli się uwzględni, że projekt założeń stanowi punkt wyjścia do działań związanych ze zmianami gminnych rynków energetycznych (energii elektrycznej, ciepła i gazu). W obligatoryjnie opracowanym projekcie założeń do planu zaopatrzenia powinny oprócz innych elementów znaleźć się kwestie związane z możliwościami wykorzystania istniejących nadwyżek i lokalnych zasobów paliw i energii, z uwzględnieniem np. skojarzonego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej oraz zagospodarowania ciepła odpadowego z instalacji przemysłowych.

Na podstawie: M.Kulesa Partner RE