Zjazd Audytorów Energetycznych został zorganizowany jako jedno z pierwszych działań powstałego w 2000 roku Zrzeszenia Audytorów Energetycznych.

Celem Zjazdu było:

• rozpatrzenie stanu i perspektywy korzystania z Ustawy Termomodernizacyjnej oraz omówienie propozycji zmian nowelizacyjnych w Ustawie.
• podniesienie jakości wykonywanych audytów poprzez przedstawienie doświadczeń audytorów i instytucji weryfikujących audyty energetyczne.
• zintegrowanie środowiska audytorów energetycznych poprzez umożliwienie im nawiązania bezpośrednich kontaktów.

Zjazd Audytorów był drugim tego rodzaju przedsięwzięciem. Pierwszy Zjazd odbył się 25 września 1995 roku i miał ocenić stan prawny i organizacyjny audytingu energetycznego w Polsce.

Obecny Zjazd zorganizowany został w dwa lata po wprowadzeniu w życie ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych, a więc możliwa była ocena skuteczności działania ustawy oraz prezentacja postulatów jej nowelizacji.

Zjazd został zorganizowany z inicjatywy Zrzeszenia Audytorów Energetycznych. Bezpośrednim organizatorem Zjazdu była Narodowa Agencja Poszanowania Energii. Patronat nad Zjazdem objął prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Inicjatywę organizacji Zjazdu poparł też Bank Gospodarstwa Krajowego oraz Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A.

Na zaproszenie Zrzeszenia Audytorów Energetycznych w Zjeździe wzięli udział przedstawiciele władz, urzędów i instytucji zainteresowanych działalnością audytorów energetycznych, a mianowicie: Olgierd Dziekoński - podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego i Budownictwa, Ewa Bończak-Kucharska - wiceprezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, prof. Krzysztof Żmijewski - prezes Zarządu Polskich Sieci Elektroenergetycznych, Irena Herbst - wiceprezes Banku Gospodarstwa Krajowego, Marek Mroczkowski - dyrektor generalny Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska, Arkadiusz Węglarz - wiceprezes zarządu KAPE S.A., Aleksander Panek - prezes Zrzeszenia Audytorów Energetycznych i prezes Zarządu NAPE S.A.

Zjazd miał też charakter szkoleniowy jako pomoc dla audytorów w znalezieniu właściwej formuły świadczenia usług audytorskich dla podmiotów zainteresowanych warunkami działania ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych.

Zjazd otworzył prezes Zrzeszenia Audytorów Energetycznych Aleksander Panek, który powitał zebranych i przedstawił cele i założenia Zjazdu. W swoim wystąpieniu prezes ZAE stwierdził, że pomimo nie uregulowanego stanu prawnego audytorzy w Polsce działają i stanowią bardzo poważny czynnik stymulujący przestawienie się gospodarki i społeczeństwa na oszczędne gospodarowanie energią. Bez tej grupy zawodowej zmiany byłyby znacznie powolniejsze.

W trakcie obrad głos zabrało wielu mówców. Maciej Robakiewicz w swoim referacie pt. "Aktualne problemy audytingu energetycznego" stwierdził m.in., że:

• zapotrzebowanie na działalność audytorów dotyczy znacznie szerszego obszaru niż tylko obsługa inwestycji realizowanych w trybie Ustawy Termomodernizacyjnej.
• dalszy rozwój audytingu powinien być rozwojem jakości działania, a w mniejszym stopniu powiększeniem liczby audytorów;
• modernizacje rozpatrywane i proponowane inwestorom przez audytorów powinny obecnie obejmować znacznie szerszy zakres usprawnień niż tylko ocieplenia przegród budowlanych i podniesienie sprawności instalacji grzewczej. Powinny obejmować nie tylko problemy ogrzewania, ale i wszystkich innych dziedzin użytkowania energii.

Ewa Bończak-Kucharska - wiceprezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, omówiła przygotowany przez Urząd Mieszkalnictwa projekt nowelizacji Ustawy, który przewiduje:

• przesunięcie terminu wypłaty premii termomodernizacyjnej na początek okresu spłaty,
• wydłużenie okresu spłaty kredytu do lat 10,
• rezygnację z obliczenia wartości NPV,
• dla tych, którzy wykonali modernizację systemu grzewczego w okresie 10 lat przed wejściem w życie Ustawy, a teraz występują o kredyt - obniżenie progu oszczędności energii z 25% do 15%.

Z kolei Irena Herbst - wiceprezes Zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego, przedstawiła główne obszary działania BGK oraz informacje dotyczące dotychczasowej działalności Banku w zakresie Ustawy Termomodernizacyjnej.

Złożono do tej pory 447 wniosków, z czego 306 zweryfikowano pozytywnie i przyznano premię na łączną kwotę 5 mln zł. 41 premii już wypłacono, a 83% premii wypłaconych zostało przed terminem, gdyż przed terminem spłacono kredyt. Struktura wniosków jest następująca:

• domy jednorodzinne 52,5%,
• domy wielorodzinne 41,6%
• lokalne źródła ciepła 4,7% ,
• sieci ciepłownicze 1,2%.

Kredyty udziela 35 banków. Œrednie oprocentowanie wynosi 19,9%. Według Ireny Herbst program działa skutecznie, ale na poziomie jednego przedsięwzięcia; program jest efektywny - średnio jedno przedsięwzięcie uzyskało 37% oszczędności energii.

Olgierd Dziekoński - podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego i Budownictwa zwrócił uwagę, że przygotowywana zmiana Ustawy spowoduje także wymagane zmiany rozporządzenia o formie i zakresie audytu. Audyt dla budynku jednorodzinnego lub audyt budynku o określonej wielkości może być wykonany w formie uproszczonej. W związku z tworzeniem izb zawodowych inżynierów budownictwa i architektów, należy dążyć, żeby metody wypracowane przez audytorów stały się praktyką powstających izb zawodowych.

Kolejny mówca, prof. Krzysztof Żmijewski, prezes Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA, stwierdził, że w trakcie tworzenia ustawy przewidywano różne warianty zmniejszającego się oprocentowania kredytów, natomiast nie rozważano przypadku wzrostu oprocentowania i ostudzenia gospodarki, z czym mamy obecnie do czynienia. Ustawa nie jest w stanie naprawić tego rodzaju zawirowań makroekonomicznych. Jak powiedział prof. Żmijewski: "Uruchomiliśmy pewien mechanizm realnie działający. Utworzono pewien mechanizm oceny, które przedsięwzięcie jest dobre, a które złe. Nie wydajemy pieniędzy na nieopłacalne interesy. Poprzeczka została ustawiona wysoko, może zbyt wysoko - drzwi zbyt wąsko otwarte. 

To, co się obecnie dzieje (przygotowywana nowelizacja Ustawy) - to dążenie do nieco szerszego otwarcia drzwi, ale ciągle w ramach tego samego mechanizmu."

Marek Bieniecki (Główny Instytut Górnictwa) oraz Dariusz Koc (Krajowa Agencja Poszanowania Energii) przedstawili doświadczenia dotyczące weryfikacji audytów przeprowadzanej z upoważnienia BGK.

Przewodniczący obrad prof. Krzysztof Żmijewski wyraził pogląd, że tego rodzaju doświadczenia i wnioski powinny być rozpowszechniane przez instytucje weryfikujące na bieżąco, bez oczekiwania na taką okazję jak Zjazd. Jest to ich obowiązek, gdyż w ten sposób łatwo można podnieść jakość audytów, uniknąć błędów i usprawnić działanie systemu. Nawiązując do poprzednich wypowiedzi prof. Żmijewski stwierdził, że obowiązkiem Państwa jest informowanie obywateli o ich prawach i o tym, co się im należy. Głównym grzechem całego systemu wspierania inwestycji termomodernizacyjnych jest to, że nie zrobiono prawie nic, żeby poinformować obywateli jak mogą z pomocy Państwa korzystać.

Dariusz Koc (KAPE) w swoim wystąpieniu, bogato ilustrowanym przykładowymi wyliczeniami, krytycznie ocenił aktualne funkcjonowanie ustawy z punktu widzenia kredytowania, uzasadniając konieczność stosowania przez banki niższej stopy procentowej przy udziale kredytu.

W czasie dyskusji zostały również przedstawione opinie dotyczące niektórych proponowanych zmian w Ustawie. Profesor Jan Norwisz stwierdził, że:

• likwidacja obliczeń NPV byłaby błędem. Wtedy wszystkie inwestycje mogłyby uzyskać premię przy odpowiednim ustaleniu wysokości wkładu własnego. System byłby rozdawnictwem pieniędzy,
• wspieranie zastosowania odnawialnych źródeł energii, pomimo ujemnego NPV, powinno być jawne dla inwestora. Powinien on wiedzieć, że inwestycja nie jest opłacalna, chociaż jest wspierana,
• nie należy się zniechęcać, że system działa w małej skali. Jest to dopiero początek i machina systemu musi mieć czas na nabranie rozpędu,
• wadą systemy jest znikoma informacja o nim,
• obok źródeł odnawialnych należałoby do ustawy wprowadzić możliwość finansowania skojarzonej produkcji ciepła i energii w małej skali.

Dariusz Curyło (Kraków) przedstawił swoje uwagi z pozycji prowadzonej przez siebie firmy audytorskiej. Firma, którą prowadzi, w ciągu 5 lat wykonała ponad 1000 opracowań typowo audytorskich i innych związanych z oszczędnością energii. Z jego obserwacji wynika, że wspólnoty mieszkaniowe mają trudności z uzyskaniem kredytów ze względu na skomplikowaną formę własności. Ponadto w terenowych oddziałach banków kredytujących - system wspomagania termomodernizacji jest prawie nieznany. Brak jest również możliwości odwołania się od opinii weryfikatora, co stwarza sytuacje bez wyjścia, gdy opinia jest błędna.

Dariusz Curyło wypowiedział się zdecydowanie przeciwko upraszczaniu audytów. Taki uproszczony audyt byłby opracowaniem o niższej jakości, co byłoby krzywdą i stratą dla inwestora.

Następnie zabrała głos prof. Teresa Jędrzejewska-Œcibakowa z Politechniki Warszawskiej. Stwierdziła, że Ustawa Termomodernizacyjna nie uwzględnia wymagań ochrony środowiska i nie uwzględnia zobowiązań Polski wynikających z Protokołu podpisanego w Kioto. Nie jest brany pod uwagę efekt ekologiczny związany z ograniczeniem emisji. Na pewno wkrótce pojawią się etykiety energetyczne. Powinny one obejmować zużycie energii w całym cyklu życia budynku, to jest uwzględniać całą energię zużytą na produkcję materiałów, budowę, eksploatację i rozbiórkę budynku.

Kolejni dyskutanci (Dariusz Koc - KAPE, Maciej Konarski) poruszyli problem zastosowań pomiarów termowizyjnych oraz oceny budynków posługując się metodą objawową opracowaną na Politechnice Œląskiej w Gliwicach.

Profesor Krzysztof Żmijewski odpowiedział na pytania zgłoszone do prezydium Zjazdu dotyczące m.in. roli BGK w upowszechnianiu informacji o Ustawie, wspierania wykorzystania odnawialnych źródeł energii i korzystania z funduszu gwarancyjnego.

Prof. Żmijewski wyraził pogląd, że mechanizm dostępu do ustawy powinien być mechanizmem konkursowym, który pozwala wybierać najlepsze inwestycje, najlepszą efektywność działania systemu.

Na zakończenie Maciej Robakiewicz (ZAE, NAPE) wygłosił referat pt. "Stan obecny i zamierzenia Zrzeszenia Audytorów Energetycznych". Zrzeszenie powstało w 2000 r. i do końca ubiegłego roku dokonane zostały wszystkie czynności formalne, prawne i organizacyjne niezbędne do prowadzenia działalności. Zrzeszenie liczy już ponad 300 członków. Plan pracy ZAE na rok 2001 obejmuje między innymi:

• zorganizowanie (w II półroczu) internetowych konferencji - spotkań "on line", w czasie których na zgłaszane pytania i problemy będą odpowiadali zaproszeni specjaliści i członkowie Zarządu ZAE, 
• spotkanie w formie konferencji na temat realizacji Ustawy Termomodernizacyjnej w IV kwartale 2001 r.,
• konkurs na najlepszego audytora roku,
• konkurs na najlepszy audyt roku,
• wytyczne ustalania cen za opracowanie audytów,
• propozycje modyfikacji programu szkolenia audytorów,
• promocja systemu wspierania przedsięwzięć termomodernizacyjnych,
• promocja działalności audytorów.

Wnioski zjazdu

1. Dotychczasowe działanie systemu wspierania przedsięwzięć termomodernizacyjnych w trybie Ustawy z 18.12.1998 jest niezadowalające. Konieczna jest nowelizacja Ustawy zwiększająca skuteczność i zakres wspomagania termomodernizacji przez Państwo.
2. Projekt nowelizacji Ustawy przygotowany przez Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast jest krokiem w dobrym kierunku z wyjątkiem dwóch propozycji, które są oceniane negatywnie. Niesłuszna jest propozycja rezygnacji w audytach z ogólnej oceny opłacalności inwestycji wskaźnikiem NPV. Dopuszczenie w ten sposób wszystkich modernizacji, bez względu na ich celowość - byłoby wypaczeniem sensu systemu. Niesłuszna jest także propozycja uproszczonej wersji audytu dla budynków jednorodzinnych. W propozycji UMiRM powinno być dodatkowo ujęte wspieranie przedsięwzięć wprowadzających gospodarkę skojarzoną cieplno-elektroenergetyczną.
3. Koniecznym warunkiem upowszechnienia termomodernizacji w trybie ustawy jest bardzo szeroka stała działalność informacyjna. Obowiązkiem Państwa jest informowanie obywateli o ich prawach i możliwościach, w tym o możliwościach wynikających z Ustawy Termomodernizacyjnej. Na ten cel powinny być przewidziane odpowiednie środki finansowe.
4. Weryfikacja audytów wykonywana w trybie działania ustawy powinna być wykorzystana do podnoszenia jakości audytów. 
5. W trybie weryfikacji audytów powinna być przewidziana możliwość odwołania od opinii weryfikatora.
6. Audyting energetyczny powinien w przyszłości uwzględniać także aspekt ekologiczny. Ocena ekologicznych skutków termomodernizacji powinna mieć wpływ na wybór wariantu i na przyznanie premii termomodernizacyjnej. Odpowiednie zapisy powinny być wprowadzone w przepisach wykonawczych do znowelizowanej Ustawy.
7. Audyting energetyczny budynków powinien w przyszłości dotyczyć nie tylko zużycia energii cieplnej, ale wszystkich rodzajów energii użytkowanej w budynkach.
8. Niezbędne jest coroczne określanie i publikowanie danych meteorologicznych dotyczących ostatniego sezonu grzewczego. Dane takie są potrzebne audytorom do porównania pomierzonego zużycia ciepła ze zużyciem w sezonie standardowym.
9. Wprowadzenie etykiet energetycznych budynków byłoby ważnym czynnikiem skłaniającym inwestorów, projektantów i wykonawców do wznoszenia budynków rzeczywiście energooszczędnych. W przyszłości w działaniu takiego systemu powinni być wykorzystani audytorzy energetyczni.
10. Działalność szkoleniowa powinna być obecnie ukierunkowana głównie na podnoszenie kwalifikacji audytorów, a w mniejszym zakresie na powiększenie liczby audytorów. Kursy szkolące dla kandydatów na audytorów powinny mieć na nowo opracowany program i materiały szkoleniowe.

na podstawie materiałów: 
Zrzeszenie Audytorów Energetycznych